Doanh thu kỹ thuật số ngày càng chiếm tỷ trọng trong thu nhập của các nhà sáng tạo nhưng đồng thời đây cũng là khoản doanh thu dễ bị tổn thương nhất vì hành vi xâm phạm bản quyền…
Ngày 31/7, Hội Truyền thông – Điện tử TP.HCM phối hợp cùng Viện Công nghệ Bản quyền và Tài sản số (CTDA) tổ chức thảo luận “Ứng dụng Công nghệ toàn diện mở lối Văn hoá số phát triển”. Sự kiện có sự tham dự của Luật sư Phan Vũ Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Sở hữu Trí tuệ TP.HCM, ông Nguyễn Thế Vinh, Đồng sáng lập, CEO Ninety Eight & FANOS, Rapper Pjpo, nghệ sĩ đầu tiên ứng dụng công nghệ Blockchain vào việc phát hành album âm nhạc.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, ngành công nghiệp văn hóa số tại Việt Nam đang đứng trước những cơ hội và thách thức lớn. Với sự gia tăng của doanh thu kỹ thuật số, các nhà sáng tạo nội dung đang ngày càng phụ thuộc vào các nền tảng trực tuyến để phát triển và kiếm thu nhập. Tuy nhiên, sự phụ thuộc này cũng đi kèm với những rủi ro về bản quyền và sự thiếu minh bạch trong quản lý nội dung. Để giải quyết vấn đề này, Việt Nam cần xây dựng các nền tảng kinh tế vững chắc hơn cho các nhà sáng tạo nội dung, nhằm bảo vệ quyền lợi và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp văn hóa số.
Hiện nay, doanh thu kỹ thuật số chiếm một phần đáng kể trong thu nhập của các nhà sáng tạo nội dung tại Việt Nam. Theo báo cáo của UNESCO, doanh thu kỹ thuật số đã tăng từ 17% lên 35% trong tổng thu nhập của người sáng tạo từ năm 2018 đến nay. Tuy nhiên, sự gia tăng này cũng đi kèm với những thách thức lớn về bản quyền và sự bất ổn về thu nhập. Các sản phẩm AI tạo sinh được dự báo sẽ gây tổn thất doanh thu toàn cầu lên đến 24% đối với người sáng tạo âm nhạc và 21% đối với người sáng tạo nghe nhìn vào năm 2028. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng các chính sách mạnh mẽ hơn để bảo vệ các nhà sáng tạo khỏi sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng.
Một trong những vấn đề lớn mà Việt Nam đang phải đối mặt là sự thiếu hụt các nền tảng phân phối nội dung số trong nước. Hiện tại, phần lớn hệ thống và nền công nghiệp âm nhạc Việt Nam phải dựa vào các nền tảng toàn cầu như YouTube, Facebook hay TikTok. Điều này không chỉ khiến dữ liệu người dùng nằm trên hạ tầng quốc tế mà còn làm suy yếu quyền lợi của các nhà sáng tạo nội dung trong nước. Theo Luật sư Phan Vũ Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Sở hữu Trí tuệ TP.HCM, Việt Nam cần phát triển các nền tảng phân phối nội dung số do người Việt xây dựng và quản lý, nhằm tạo ra một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa bền vững.
Một ví dụ điển hình cho nỗ lực này là FANOS, một mạng xã hội chuyên biệt được phát triển bởi người Việt, nhằm kết nối nghệ sĩ và người hâm mộ trên chính dữ liệu của mình. FANOS sử dụng công nghệ Blockchain để ghi nhận và xác thực toàn bộ hành trình đồng hành của người hâm mộ, từ việc tham dự concert, sở hữu vật phẩm, đến tương tác hay ủng hộ nghệ sĩ. Điều này không chỉ giúp nghệ sĩ hiểu rõ cộng đồng của mình mà còn tạo ra một hệ sinh thái được gắn kết bằng trải nghiệm và cảm xúc.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại như Blockchain cũng mở ra cơ hội mới trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền cho các nhà sáng tạo nội dung. Theo ông Nguyễn Thế Vinh, CEO của Ninety Eight & FANOS, Blockchain có thể được sử dụng để xây dựng Content ID cho âm nhạc Việt Nam và tạo nền tảng phân phối bản quyền minh bạch hơn. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các nhà sáng tạo mà còn thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa số tại Việt Nam.
Tuy nhiên, để thực hiện được điều này, Việt Nam cần xây dựng một hạ tầng dữ liệu thống nhất và hoàn thiện khung pháp lý về tài sản số. Hiện tại, mặc dù khung pháp lý đã có, nhưng các hệ thống vẫn chưa hoàn thành kết nối, dẫn đến tình trạng dữ liệu rời rạc và không thể tạo ra giá trị cho toàn ngành. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia có nền công nghiệp văn hóa phát triển như Hàn Quốc cũng là một hướng đi cần thiết để xây dựng các sandbox thử nghiệm các mô hình mới.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một nền tảng kinh tế vững chắc cho các nhà sáng tạo nội dung không chỉ là một yêu cầu cấp thiết mà còn là một cơ hội lớn để Việt Nam khẳng định vị thế của mình trên bản đồ công nghiệp văn hóa số toàn cầu. Với sự hỗ trợ của công nghệ và chính sách phù hợp, các nhà sáng tạo nội dung tại Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển bền vững và đóng góp tích cực vào nền kinh tế quốc gia.
Việc phát triển các nền tảng kinh tế cho nhà sáng tạo nội dung tại Việt Nam không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của họ mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp văn hóa số. Đây là một nhiệm vụ không dễ dàng, nhưng với sự quyết tâm và hợp tác từ các bên liên quan, Việt Nam hoàn toàn có thể biến thách thức thành cơ hội, tạo ra một hệ sinh thái văn hóa số phát triển mạnh mẽ và bền vững.
