Home Công nghệ số Bảo mật Bảo vệ mình an toàn trước thông tin trên mạng

Bảo vệ mình an toàn trước thông tin trên mạng

SHARE

Sự kết nối và tương tác thông qua Internet đã mở ra một kỷ nguyên mới thúc đẩy tiến trình phát triển xã hội của nhân loại. Đối với Việt Nam, ứng dụng và các dịch vụ trên không gian mạng đã trở thành động lực quan trọng để phát triển kinh tế – xã hội, tạo ra thời cơ mới cho Việt Nam tranh thủ các thành tựu khoa học – công nghệ tiên tiến để đẩy nhanh hơn tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và thu hẹp khoảng cách phát triển, hội nhập sâu rộng hơn, hiệu quả hơn vào nền kinh tế thế giới, phát triển văn hóa – xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh.

Đặc biệt, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, mở ra nhiều cơ hội trong việc nâng cao trình độ công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và cạnh tranh trong chuỗi sản phẩm; tạo ra sự thay đổi lớn về hình thái kinh doanh dịch vụ; tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; giảm đáng kể chi phí giao dịch, vận chuyển; tạo cơ hội đầu tư hấp dẫn và đầy tiềm năng trong lĩnh vực và Internet, đồng thời cũng là cơ hội lớn cho sản xuất công nghiệp với trình độ khoa học và công nghệ tiên tiến.

Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích to lớn không thể phủ nhận, những thành tựu của công nghệ thông tin và các dịch vụ, ứng dụng thông minh trên không gian mạng cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với an ninh quốc gia, đó là: Hệ thống quốc gia, hệ thống mạng thông tin tại các cơ quan trọng yếu bị tấn công, chiếm đoạt, đánh cắp tài liệu nội bộ, bí mật nhà nước. Hàng năm, cơ quan chức năng phát hiện hàng chục vụ lộ, lọt bí mật nhà nước trên Internet. Thực tế có thể còn vượt xa con số đã phát hiện do tính chất nặc danh, khó phát hiện của môi trường mạng dẫn tới rất những hậu quả khôn lường.

Hệ thống cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử của các cơ quan Đảng, Nhà nước, hệ thống thông tin của các cơ quan phát thanh, truyền hình, thông tấn, báo chí thường xuyên bị tấn công dưới nhiều hình thức khác nhau; dẫn đến nguy cơ bị xâm nhập, gây đình trệ hoạt động hoặc làm sai lệch nội dung, đe dọa đến an ninh quốc gia. Một khi những hệ thống thông tin này bị mất kiểm soát, các đối tượng tấn công sẽ thông qua chính hệ thống phát thanh, truyền hình, báo chí để tuyên truyền, tung tin đồn thất thiệt, đưa thông tin xuyên tạc, sai sự thật gây hoang mang dư luận, rối loạn xã hội; thậm chí là kích động biểu tình, gây bạo loạn. Sự kiện phát biểu của lãnh đạo Qatar trên truyền hình được cho là bị tin tặc tấn công, làm thay đổi nội dung dẫn đến cuộc khủng hoảng nghiêm trọng ở các nước vùng Vịnh vào tháng 6/2017; sáu quốc gia Ả Rập đã cắt đứt quan hệ ngoại giao, phong tỏa biên giới, không phận, cấm vận… gây thiệt hại rất lớn cho Qatar là minh chứng thể hiện rõ hậu quả khôn lường đến an ninh quốc gia khi những hệ thống thông tin này bị tấn công.

Trong bối cảnh các cuộc tấn công mạng nhằm vào các thiết bị IoT, hệ thống điều khiển tự động (SCADA) ngày càng gia tăng trên thế giới, hệ thống điều khiển tự động (SCADA) của các cơ sở quan trọng của Việt Nam như nhà máy lọc dầu, nhà máy thủy điện, nhiệt điện, đường ống xăng, dầu, khí đốt, giàn khoan thăm dò, nhà máy, xí nghiệp, xưởng sản xuất… cũng phải đối mặt với kịch bản bị tấn công, làm tê liệt, rối loạn hoạt động, dẫn tới các nguy cơ mất an toàn và cháy, nổ, gây thiệt hại khôn lường về người và tài sản, kinh tế – xã hội bị đảo lộn; đời sống dân sinh, an ninh trật tự bị rối loạn.
Hiện nay, Việt Nam có hàng trăm luồng kết nối Internet quốc tế bằng đường cáp quang trên biển, cáp quang qua biên giới trên bộ, vệ tinh… Đây là các hệ thống cơ sở hạ tầng thông tin hết sức quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng và phục vụ dân sinh. Khi xảy ra tình huống gián đoạn hoặc ngưng kết nối Internet của Việt Nam với quốc tế, tất yếu sẽ kéo theo hàng loạt các giao dịch kinh tế, tài chính, trao đổi thông tin, kinh doanh, giáo dục… bị ảnh hưởng. Nếu như hệ thống này bị kiểm soát, Việt Nam sẽ mất chủ quyền trên không gian mạng, đòi hỏi phải có nhưng biện pháp hữu hiệu bảo vệ an ninh cho hệ thông truyền dẫn thông tin quốc tế .

Tình trạng mất kiểm soát thông tin trên không gian mạng đã và đang đe dọa đến cuộc sống an toàn của mỗi người dân và an ninh, trật tự xã hội. Sau 20 năm kết nối mạng internet toàn cầu, Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có tỉ lệ người sử dụng internet thuộc top đầu của khu vực và thế giới. Chưa bao giờ người dân có điều kiện tiếp cận, chia sẻ, trao đổi thông tin, liên lạc một cách thuận tiện, dễ dàng và cởi mở như hiện nay. Tuy nhiên, hiện có một số lượng lớn các trang web, blog, , diễn đàn… của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước đăng tải hàng triệu thông tin, bài viết, ý kiến trao đổi, bình luận ở tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, dưới nhiều góc độ, nhiều khía cạnh, mục đích khác nhau nhưng không đảm bảo tính chính xác, khách quan của thông tin. Nhiều thông tin sai lệch, bịa đặt, đưa tin thật giả lẫn lộn được tán phát trên không gian mạng đã xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm, khủng bố tinh thần của công dân, uy tín của tổ chức; kích động bạo lực, truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy; công khai hoạt động mại dâm, đánh bạc; buôn bán, hướng dẫn chế tạo vũ khí, vật liệu nổ…. gây hoang mang dư luận, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh, trật tự. Đây cũng là vấn đề mà nhiều quốc gia đang phải đối mặt và nỗ lực đối phó. Vừa qua, Ủy ban Châu Âu (EC) đã yêu cầu các công ty Facebook, Twitter, Google+ áp dụng các biện pháp ngăn chặn những thông tin lừa đảo, gian lận xuất hiện trên các trang mạng này. Ngày 01/10/2017, Đức đã thông qua Luật Quản lý mạng xã hội, buộc các mạng xã hội có ít nhất 2 triệu người đăng ký (như Facebook, Twitter, Youtube) phải xóa bỏ phát ngôn thù ghét trong một khoảng thời gian 24 giờ hoặc 7 ngày tùy mức độ sau khi nhận khiếu nại. Tháng 9/2017, Cơ quan quản lý báo chí, công nghệ Nga đã yêu cầu các Facebook phải lưu trữ dữ liệu cá nhân công dân Nga trên máy chủ đặt tại Nga, nếu không sẽ bị chặn hoàn toàn. Trung Quốc đã ban hành luật kiểm soát tháng 6/2017; áp dụng hình phạt nặng đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet, bao gồm Tencent, Weibo, Baidu vi phạm, đồng thời yêu cầu các công ty này phải tăng cường kiểm soát nội dung đăng tải và khóa các tài khoản vi phạm.

Cuối cùng, tụt hậu về năng lực bảo vệ an ninh mạng quốc gia, lệ thuộc vào công nghệ của nước ngoài khiến chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc gia không được bảo đảm và phát triển bền vững. Trong bối cảnh khoa học công nghệ rất nhanh nhưng ở nước ta, các doanh nghiệp khởi nghiệp về công nghệ thông tin còn nhỏ và yếu, khả năng làm chủ khoa học – công nghệ của nước ta chưa bắt kịp với sự phát triển của thế giới; hệ thống mạng thông tin quốc gia chưa đủ khả năng phòng, chống trước các cuộc tấn công mạng; nhận thức về bảo đảm an ninh mạng của đông đảo quần chúng nhân dân trong nước còn hạn chế sẽ khiến cho năng lực phòng thủ của đất nước suy giảm, khả năng bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội bị hạn chế, yếu kém hơn đối phương và thường xuyên bị các loại tội phạm tấn công.